31 Aralık 2017 Pazar
Neden Anlam Arıyoru(m)z?
Herhalde hayatımın son 15 yılında (aklımın başımda olduğu zaman bu 15 yıl) yaptığım kesintisiz eylem. Hakikaten neden anlam ararız? Bu blogda o kadar çok yazı yazmışımdır ki bu konu hakkında, ama hiç bu kadar yol kat ettiğimi düşünmüyorum. Daha önceki yazılarımda, şiirlerimde genelde bir çember içinde dönüp dolaşmıştım. Yeni yeni çemberi kırmaya, çember dışındaki kaynakların farkına varmaya başladım. Big bang sonrası genişleyen evrenin, nereye genişlediği gibi bir sorunsal var, ama o başka zamanın konusu, yazısı.
Metroda kulaklıkla müzik dinleyip, yürüyen merdivenlerden yukarı çıkarken bazı zamanlar, zamanın durduğunu hissederdim. Oyunu durdurup büyük haritayı açıp, nereye gideyim, ne yapayım gibi bir düşünme bu. Zaman duruyor ve gökten o müthiş soru iniyor, “Ne yapıyorum ben?” (Sakin ol ve o beyni yere bırak lütfen). Bazen bir odaya girip, ışığı açtığınız anda “Ben bu odaya niye geldim?” sorusu benzeri bir şey. Tabii bu soruya verdiğim yanıt, “İşe gidiyorum, para kazanmam lazım.” ötesinde bir şey olmalıydı, rutinin dışına çıkıp vücudumuzun en çok yakıt harcayan organını boşuna kullanamazdık.
Ortada bir problem var ve ciddi bir problem. Homo cinsinin son birkaç türü alet kullanabiliyordu ve ateşi kullanmaya başlamıştı. Yemeğe, gündelik işlere ayırdıkları vakit kısalmaya başlayınca muhtemelen düşünecek vakitler yarattılar kendilerine ve yine çok muhtemel ki iklim değişimi o zamanda da önemli bir konuydu, mağaralar ısınıyordu artık. Tam ne zaman yüzeysel olaylardan sıyrılıp derin anlam arayışına girdik bilmiyorum ama anlam arayışına giren insanlar bugün dünyadaki tek homo türü…
Peki bu anlam arayışımız bizi başarılı kılmış olabilir mi?
Son zamanlarda şahit olduğum şeyler, anlam arayışımız, yüzeysel problemlerin üstesinden gelmemizi sağlıyor. Einstein’ın meşhur bir yaklaşımı var ya, “Problemleri oluştuğu boyutta çözemezsiniz” diye, tam da öyle gerçekleşiyor her şey. Bugün herkesin ağzına doladığı “Kutunun Dışında Düşünmek” temalı problem çözme tekniği, hiç farkında değilken bizi insan yaptı muhtemelen.
Ben bugüne kadar problem olarak ortada kutu durduğunu görmedim hiç, tabii taşınma mevzusu olmadıkça, ki orada çok düşünmemek lazım. Peki kutunun dışı dediğimiz ne ola? Olasılık hesapları genelde teorik bilgiler içerir. Parayı attığımızda yazı ve tura gelme olasılığı eşit deriz, peki gerçekten parayı oluşturan maddelerin homojen dağılıp dağılmadığını, ağırlık merkezinin hangi tarafa yakın durduğunu, parayı attığımız ortamdaki hava akımını vs. bu uzayıp giden etkenlerin hangisini tam olarak biliyoruz? İnsan olay hakkında bilgi sahibi oldukça daha keskin sonuçlar verebiliyor, olasılıkları değiştirip bazı seçenekleri eleyebiliyor. Peki bütünün bilgisine sahip olsak, bütünün bilgisine sahip bir varlık için yüzeysel olmayan bir problemden bahsedebilir miyiz? Odağımızı o kadar daraltmışız ki, kutuya kapatıyoruz kendimizi sonra da çözmek için hadi kutunun dışına çık diyoruz. İnsan ölümün kıyısında dolaştığında olaylara biraz daha farklı bakabiliyor. Karadeliklerin ufkunda dolaşmak gibi bir şey. Bugün hayatımızda problem dediğimiz şeylerin yüzeyselliğini görünce Einstein’ın sözü geliyor aklıma, problemlerden bir üst boyuta çıkmak! Anlam arayışımız burada devreye giriyor, bize derinlik katıyor, z ekseninde ilerlememizi sağlıyor. x y düzleminde kalan problemler için aradığımız boyut değişikliği. Koordinat düzleminde x’in, y’nin bir limiti yok, istediğin kadar geliştir, büyüt orada kendini, daima daha büyük x,y ikilileri çıkar karşına, sonra da uğraş dur. Onun için ki insan ilk “Ne yapıyorum ben?” sorusunu sorduğu anda z eksenine adım atıyor, iki boyutlu bir cismin hiçbir zaman sahip olamayacağı, ulaşamayacağı bir mertebeye.
Yeni yıla girmemize dakikalar kala noktalıyorum yazımı. Z ekseninde bir gıdım dahi yol alabildiğimiz ya da ilerleyen zamanda yol almak için fırsatımız var olduğu için 2017 en iyi yılımızdı, 2018 daha da güzel olacak. 2018 dilerim hepimiz için daha anlamlı sorular sorduğumuz, şükür dolu bir yıl olarak geçer…
Kaydol:
Kayıt Yorumları (Atom)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder